MİLLİ SAVUNMA BAKANLIĞI AKARYAKIT İKMAL VE NATO POL TESİSLERİ İŞLETME BAŞKANLIĞI ÜNİTELERİNDE VE BORU HATTI İŞLETMELERİNDE PETROL ÜRÜNLERİNE UYGULANACAK FİRE YÖNETMELİĞİ

    Resmi Gazete Tarihi: 30/11/2002

    Resmi Gazete Sayısı: 24952

    Milli Savunma Bakanlığından:

    Amaç

    Madde 1 - Bu Yönetmeliğin yayımlanmasındaki amaç,petrol ürünlerine tatbik edilecek firelerin; gruplandırılmasıyla maksimum fire limitlerinin belirlenmesi, fire miktarlarının hesaplanarak yapılacak işlemlerin tayin ve tespit edilmesidir.

    Kapsam

    Madde 2 - MSB ANT Başkanlığı işletmelerince petrol ürünlerine uygulanacak fire limitlerinin yürütülmesinde bu Yönetmelik uygulanır.

    Tanımlar

    Madde 3 -Bu Yönetmelikte geçen deyimler aşağıda ifade edilmiştir:

    a)Fire: Petrol ürünlerinin terminallerde ve depolarda; bekletilmesi, transfer edilmesi, taşınması ve dolumlarında buharlaşma kap ve boru hattı çeperlerine yapışmalar gibi nedenlerle meydana gelen doğal kayıplara fire denir. Fire miktarını etkileyen nedenler aşağıda verilmiştir:

    1) Kara ve deniz ulaşımı,

    2) Yükleme ve boşaltma durumu,

    3) Taşıma ve transfer mesafesinin artması,

    4) Sarnıçlı vagon ve tanker taşımaları,

    5) Tankların yer üstünde ve yer altında olması,

    6) Araçların değişik kabiliyet ve kusursuzluğu,

    7) Isının ve sıcaklığın artması,

    8) Boru hattı transferi,

    9) Tanktan tanka yakıt transferi.

    b) Zayiat: Boru ve conta patlaması, stok tanklarının sarnıçlı vagonların, tankerlerin, duba ve benzeri kapların çeşitli sebepler dolayısıyla delinmesi, hasara uğraması ve boru hatlarındaki hırsızlık olayları sonucunda meydana gelen fiili yakıt kaybına zayiat denir.

    c)Fazlalık: Ölçü ve tartılarda kaçılamayan bazı hatalar yüzünden meydana gelen yakıt artımıdır.

    Hukuki Dayanak

    Madde 4 -Bu Yönetmelik, 4636 sayılı Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanlığının Kuruluşu ve Görevleri Hakkında Kanun hükümlerine dayanılarak hazırlanmıştır.

    Sorumluluk

    Madde 5 - Bu Yönetmeliğin uygulanmasından; ölçü teknisyeni, ünite sorumlu teknisyeni, işletme mühendisi, işletme/depo müdürü ve bölge işletme şefliği ile bilfiil akaryakıt işlemlerini yürütmekle yükümlü görevliler müteselsilen sorumludurlar. İşletme ve Teknik İşler Şube Müdürü ve Bölge Müdürü uygulamanın kontrolünden sorumludur.

    Esaslar

    Madde 6 -Fire ile ilgili esaslar aşağıda belirtilmiştir:

    a)Petrol ürünlerinin depolandığı her ünitede her sabah işletme faaliyetine geçilmeden önce; tanklar, gemi ve dubalarla sarnıçlı vagon, tanker ve benzeri kaplardaki malların cins ve miktarları tespit edilir.

    b) Ünite tanklarının kapanış ölçüleri ünitenin işletme durumuna göre; ya iş gününün sonunda veya ertesi sabah yapılır. (Ertesi sabah yapılırsa bu ölçü o gün için açılış bir evvelki gün için kapanış ölçüsü olur.) Bilgisayar kullanan ünitelerde sabah ölçüsü yapılır.

    c)Fireler muhakkak surette fiilen alınacak tank ölçülerine göre tespit edilerek tank raporlarına ve günlük akaryakıt hareket cetvellerine kaydedilir. Firelerin kayıttan düşülmesi için aynı gün çıkış fişi tanzim edilir.

    d)Tespit edilecek fire miktarları için tanzim edilecek çıkış fişlerinin üzerinde bu Yönetmelikte açıklanan fire çeşitleri ayrı ayrı belirtilmek suretiyle tek bir çıkış fişi tanzim edilir.

    e)Bu Yönetmelikte tespit edilmiş olan fire oranları kontrol ve kayıttan silme maksadı ile kullanılır.

    f) Ünitelerde meydana gelecek fazlalıklar da fiilen alınacak tank ölçülerine göre tespit edilerek tank raporlarına ve günlük akaryakıt hareket cetvellerine kaydedilir ve yakıtın kayda alınması için aynı gün bir giriş fişi tanzim edilir.

    g) Bu Yönetmelikte zayiat olarak tarifi yapılan kayıplar için ayrı bir çıkış fişi tanzim edilir ve zayiatla ilgili tutanaklar çıkış fişlerine eklenir.Ayrıca durum ilgili makamlara bildirilir ve alınacak talimata göre hareket edilir.

    h) Bazen yakıtların depolarda fazla beklemesi yüzünden evsafı bozulur. Bu takdirde analiz raporlarına dayanılarak evsafı bozulan yakıtlar için verilecek özel talimatlara göre çıkış fişi tanzim edilir ve böylece bunlar kayıttan düşülür. Çıkış fişlerine analiz raporları ile birlikte verilen talimat eklenir. Bu yakıtların başka şekilde değerlendirilmesi hususu ayrıca verilecek özel talimatla düzenlenir.

    ı) Tanzim edilecek akaryakıt giriş fişleri ile sevk irsaliyelerine malın cinsi, litresi, kilosu, kesafet ve harareti mutlaka yazılır.

    Fire Çeşitleri

    Madde 7 - Fire çeşitleri aşağıda belirtilmiştir:

    a)Bekleme Firesi:

    1)Tanklarda,

    2)Boru hattında,

    3)Gemide, dubada, sarnıçlı vagon ve tankerde,

    4) Diğer kaplarda.

    b) Yol Firesi (Nakil Firesi):

    1) Boru ile,

    2) Gemi, duba, tanker, sarnıçlı vagon ile,

    3)Diğer kaplar ile.

    c) Transfer Firesi:

    Tanktan tanka yapılan transferler.

    d) Dolum Firesi: Gemi, duba, sarnıçlı vagon, tanker ve benzeri kaplarda.

    e)Boru Hattı Karışım Firesi:

    Boru hattında bulunan birden çok yakıtın karışımı.

    Firelerin Tespiti ve Maksimum Fire Nispetleri

    Madde 8 - (Değişik madde: 29/06/2004 - 25507 S. R.G. Yön./1. md.) *1*

    Firelerin tespiti ve maksimum fire nispetleri aşağıda gösterilmiştir:

    a) Bekleme Firesi : Petrol ürünlerinin, içinde bulunduğu tank ve muhtelif kapların cinsi, evsafı, kapasitesi, kısmen veya tamamen dolu olması, bulunduğu yerin sıcaklığı ve rakımı gibi faktörlerin etkisi ile yakıtın cinsi ve bekleme süresine tabi olarak meydana gelen firelerdir. Bu fireler yakıtın yoğunluğuna, uçucu madde içeriğine ve tankların yer altı ve yer üstü olması gibi nedenlere bağlı olarak değişiklik göstermektedir.

    1) Tanklarda Bekleme Firesi :

    (a) Yerüstü Tanklarında Akaryakıt Bekleme Fire Oranları :

    Yakıt Cinsleri         Günlük   Haftalık   Aylık   Yıllık

    ___________         ______   ______   _____   ______

    F-57, JP-4 ve 100/130 Avgas   0,00017   0,0007   0,0017   0,01

    Süper Benzin, Kurşunsuz Benzin   0,00017   0,0007   0,0017   0.01

    F-54, JP-8, JP-5, F-76, Motorin   0,000085   0,00034   0,00085   0,005

    F-77 ve Fuel Oil çeşitleri      0,00005   0,0002   0,0005   0,003

    (b) Yeraltı Tanklarında Akaryakıt Bekleme Fire Oranları :

    Yakıt Cinsleri         Günlük   Haftalık   Aylık   Yıllık

    ___________         _____   _____   _____   _____

    F-57, JP-4 ve 100/130 Avgas   0,00005   0,0002   0,0005   0,003

    Süper ve Kurşunsuz Benzin   0,00005   0,0002   0,0005   0,003

    F-54, JP-8, F-76, Motorin      0,000035   0,00015   0,00035   0,002

    F-77 ve Fuel Oil Çeşitleri      0,00001   0,00004   0,0001   0,0006

    2) Boruda Bekleme Firesi (Senelik Olarak) :

    Pipe-Line Sisteminde işletme yapılan borularda ayrıca boru bekleme firesi düşünülmemekle beraber bir yıl süre ile işletmenin dışında kalmış hareket görmeyen borularda senelik olarak uygulanır.

    F-57, JP-4, 100/130         0.0020      (ONBİNDEYİRMİ)

    Süper ve Kurşunsuz Benzin      0.0020      (ONBİNDEYİRMİ)

    F-54, JP-8, JP-5, F-76, Motorin   0,0015      (ONBİNDEONBEŞ)

    F-77 ve Fuel Oil Çeşitleri      0,0010      (ONBİNDEON)

    3) Gemi, Duba, Sarnıçlı Vagon ve Tankerlerde Bekleme Firesi :

    Yerüstü tanklarındaki bekleme oranları uygulanır.

    4) Diğer Kaplarda Bekleme Firesi (Senelik Olarak) :

    Tecrübe ile sağlam oldukları tesbit edilmiş varillerde bekleme firesi, bir yıllık süre zarfında olabileceği kabul edilmiştir.

                Açık Arazide      Sundurmada

                _______________   ________________

    F-57, JP-4, 100/130         0.0073         0.0030

                (ONBİNDEYETMİŞÜÇ)   (ONBİNDEOTUZ)

    Süper ve Kurşunsuz Benzin      0.0073         0.0030

                (ONBİNDEYETMİŞÜÇ)   (ONBİNDEOTUZ)

    F-54, JP-8, JP-5, F-76, F-77,

    Motorin ve Fuel Oil Çeşitleri      0,0030         0,0010

                (ONBİNDEOTUZ)   (ONBİNDEON)

    Bekleme Firelerinin Tesbiti :

    1) Hareket görmeyen tanklarda, açılış ve kapanış ölçüleri arasındaki fark bekleme firesidir.

    2) Yakıt alınan tanklarda, bekleme firesi, nakil firesiyle birlikte mütalâa edilir.

    3) Satış ve sevk yapılan tanklarda bekleme firesi, dolum firesi içinde mütalâa edilir.

    4) Hem yakıt alınan hem de yakıt satışı yapılan tanklarda, depolarda tank kifayetsizliği yüzünden, zarurî olarak bir tanka yakıt kabul edilirken aynı zamanda satış yapmak mecburiyeti olursa, bu takdirde bekleme firesi, nakil ve dolum firesiyle birlikte mütalâa edilir.

    b) Yol Firesi (Nakil Firesi) :

    Petrol ürünlerinin bir üniteden çıkıp diğer bir üniteye taşınmaları hâlinde fireye tesir eden faktörler sebebiyle sevk edilen miktar ile diğer üniteye giren miktar arasında meydana gelen farka, "Yol Firesi" denir.

    1) Boru İle Nakil Firesi :

    Borunun çapına göre değişik değerler arz eder. Buna göre tespit edilen miktarlar en çok şu şekildedir.

             4" Boru      6" Boru      8" Boru ve Üzeri

          ______________________________________________

    F-57, JP-4, 100/130   0.0030      0.0040      0.0050

          (ONBİNDEOTUZ) (ONBİNDEKIRK)   (ONBİNDEELLİ)

    Süper, Kurşunsuz Benzin   0.0030      0.0040      0.0050

          (ONBİNDEOTUZ) (ONBİNDEKIRK)   (ONBİNDEELLİ)

    JP-8, JP-5, F-54,

    F-76, Motorin      0,0020      0,0025      0,0035

          (ONBİNDEYİRMİ) (ONBİNDEYİRMİBEŞ)   (ONBİNDEOTUZBEŞ)

    Boru ile nakil firesi olarak kabul edilen yukarıdaki değerlere; boruda bekleme, taşıma ve yakıtın mal alan üniteye boşalması süresince sıcaklık ve kesafet farklarından meydana gelecek kayıtlar dahildir. Boru hattı uzunluğu nedeniyle iki tank çiftliği arasında denge tankı olarak çalışan birim var ise ve yakıt giriş ve çıkışı olmasına rağmen bu ünite fire- fazlalık fişi düzenlemiyorsa, malı veren ünite boru hattı nakil firesi olarak yukarıda belirtilen fire oranlarını iki kat olarak uygular.

    2) Sarnıçlı Vagon ve Tankerle Nakliye Yol Firesi:

    Bu fireye taşıma süresi ile taşıma aracının boşaltma kayıpları dahil edilerek aşağıdaki brüt değerler tespit edilmiştir.

    F-57, JP-4, 100/130      0.0050   (ONBİNDEELLİ)

    Süper ve Kurşunsuz Benzin   0.0050   (ONBİNDEELLİ)

    F-54, JP-5, JP-8, F-76, Motorin   0.0025   (ONBİNDEYİRMİBEŞ)

    F-77 ve Fuel Oil Çeşitleri      0.0020   (ONBİNDEYİRMİ)

    3) Rafinerilerden (FOB) Teslim Alınarak, Gemi ve Dubalarla Yapılan Nakliyatta Yol Firesi:

    Bu fireye dolum, taşıma süresince bekleme ile boşaltma kayıpları dahildir. Buna göre tesbit edilen azamî fire hadleri aşağıda belirtilmiştir:

    (a) Uluslararası Taşımacılıkta:

    Tüm yakıtlar için yol firesi 0.005 (Binde beş) olarak uygulanır.

    (b) Yurtiçi Taşımacılığında:       

    F-57, 100/130         0.0040   (ONBİNDEKIRK)

    Süper ve Kurşunsuz Benzin   0.0040   (ONBİNDEKIRK)

    JP-4, JP-5, JP-8         0.0035   (ONBİNDEOTUZBEŞ)

    F-76, F-54, MOTORİN      0.0025   (ONBİNDEYİRMİBEŞ)

    F-77 ve FUEL OİL         0.0020   (ONBİNDEYİRMİ)

    c) Transfer Firesi:

    Aynı ünite dahilinde petrol ürünlerinin bir tanktan diğer tanka yapılan transferleri nedeniyle meydana gelen kayıplardır. Bu kayıplar için kabul edilen değerler aşağıda belirtilmiştir:

    F-57, JP-4, 100/130      0.0015   (ONBİNDEONBEŞ)

    Süper ve Kurşunsuz Benzin   0.0015   (ONBİNDEONBEŞ)

    F-54, JP-5, JP-8, F-76, MOTORİN   0.0005   (ONBİNDEBEŞ)

    Transfer Firesinin Tespiti

    Terminallerde, Tank Çiftliklerinde, Depolarda, Meydanlarda yeni gelecek yakıt için yer hazırlamak, arızalı bir tankı boşaltmak, temizlik, ve saire sebeplerle yakıtların bir tanktan diğer bir tanka transferi gerekebilir. Ancak, transfer esnasında bir fire meydana gelebileceğinden plansız ve maksatsız transferlerden daima kaçınılmalıdır.

    Bir tanktan diğer bir tanka transfere geçirmeden önce her iki tankın ölçüleri alınarak içlerindeki yakıt miktarı tespit edilir.

    Transfer işlemi bittikten ve ölçü alma süre beklenildikten sonra her iki tankın ölçüleri alınır. Boşaltılan tanktan çıkan miktar ile doldurulan tanka giren miktar arasındaki fire (var ise) transfer firesi olup, bunun için bir çıkış fişi tanzim edilir.

    Transferin yapılma sebepleri ve bu hususta varsa Başkanlıktan, Bölgeden veya İşletme Müdürlüğünden alınan emrin tarihi ve numarası veya transfer emrini veren şahsın görevi, adı ve soyadı çıkış fişine veya ölçü defterine yazılır. Zaruret halinde emir beklenmeden transfer yapılır, zaruret üst makamlara rapor edilir.

    d) Dolum Firesi:

    Petrol ürünlerinin gemi veya duba, sarnıçlı vagon, tanker ve benzeri kaplara doldurulması esnasında meydana gelen kayıplara "Dolum Firesi" denir.

    Gemi, Duba, Sarnıçlı Vagon, Tanker ve Benzeri Kaplarda Dolum Fire Nispetleri:

             Kara Dolum      Gemi Dolum

             __________      ___________________

    F-57, JP-4, 100/130   0.0020 (ONBİNDEYİRMİ)   0.0030 (ONBİNDEOTUZ)

    Süper, Kurşunsuz Benzin   0.0020 (ONBİNDEYİRMİ)   0.0030 (ONBİNDEOTUZ)

    F-54, JP-5, JP-8,       

    F-76, MOTORİN      0.0015 (ONBİNDEONBEŞ)   0.0030 (ONBİNDEOTUZ)

    F-77 ve FUEL OİL      0.0010 (ONBİNDEON)   0.0030 (ONBİNDEOTUZ)

    Dolum Firesinin Tespiti:

    Bir tanktan mal alınmaya başlanmadan önce mal alınacak tanktaki yakıt miktarı tespit edilir. Mal alınması bittikten sonra tekrar tanktaki yakıt miktarı tespit edilir. İki ölçü arasındaki fark tanktan çıkan miktardır. Bir de tartılarak veya ölçülerek kaplara konan yakıt miktarları toplanır. Tanktan çıkan yakıt ile verilen yakıt toplamları arasındaki fark dolum esnasında meydana gelen fire olup, buna "Dolum Firesi" denir. Bu fire, o günlük bekleme ve nakil firesini de ihtiva eder.

    Bu firenin asgariye indirilmesi için gereken tedbirler alınmalıdır. Bilhassa; sarnıçlı vagon ve tankerlerin doldurulmasında boru ve hortumların kabın dibine kadar uzatılması sağlanmalıdır.

    Sayaçtan geçirilmek suretiyle yapılan dolumlarda, ölçü işlemi firenin meydana gelmesinden evvel yapıldığından meydana gelen dolum firesi alıcıya aittir.

    e) Pipe-Line (Boru Hattı) Karışım Firesi:

    Aynı borudan ayrı cins petrol ürünlerinin nakli sırasında iki yakıtın birbirine temas ettiği yerde karışım meydana gelir ve bu iki cins yakıtın özelliğinden farklı bir özellik gösteren yakıta "Karışım Yakıt", miktarına ise "Karışım Firesi" denir.

    Bu fire yakıtların nakledildiği boruların çapı ile doğru orantılı olup, pompaj sonucunda tespit edilebilir. Karışım yakıtlar toplama veya karışım tanklarına alınarak, verilecek talimat doğrultusunda hareket edilir.

    Zayiat Aşırı Fire veya Fazlalık Tespitinde Yapılacak İşlemler

    Madde 9 - Zayiat, aşırı fire veya fazlalık tespitinde yapılacak işlemler aşağıda belirtilmiştir:

    Herhangi bir sebeple meydana gelen akaryakıt zayiinde işletme personelince olaya anında müdahale edilerek, zayiatın artmaması için gerekli tedbirler alınır.Bu durum ilgili makamlara şifahen bildirildikten sonra, oluşturulacak bir komisyon marifetiyle olayda kişi kusuru bulunup bulunmadığı, zayiatın sebep ve sonuçları tutanağa bağlanarak; üst makamlara intikal ettirilir. Daha sonra ilgililerce verilecek karar doğrultusunda işlem yapılır.

    Boru hattı ve gemilerle ünitelere alınan yakıt girişleri sonucunda meydana gelen aşırı firelerin yükleme yerinden mi, kesafet farkından mı, kalibrasyon, ölçü, hesaplama ve gemi hatasından mı kaynaklandığı araştırılır.

    Aşırı firenin sebep ve sonuçları işletme personelince aynı gün bir tutanak ile ilgili makamlara intikal ettirilir.

    Tanklarda meydana gelen aşırı fazlalıklarda ise, önce herhangi bir yakıt karışımı olup olmadığı kontrol edilir. Daha sonra söz konusu fazlalığın sebep ve sonuçları işletme personelince bir tutanak ile üst makamlara intikal ettirilir.

    Yürürlük

    Madde 10 -Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

    Yürütme

    Madde 11 -Bu Yönetmelik hükümlerini Milli Savunma Bakanlığı Akaryakıt İkmal ve NATO POL Tesisleri İşletme Başkanı yürütür.

    Mevzuat Kanunlar